Sözcükte Anlam

Dilimizde tek başına bir anlam ifade eden, bir nesneyi ya da durumu karşılayan ses birliğine "sözcük" denir. Sözcükler tek başlarına anlam ifade etmekle birlikte genellikle cümlelerde anlam kazanır. Dilimizdeki sözcükler birden çok anlamlıdır.

1- Temel Anlam

Bir sözcüğün, söylendiğinde zihnimizde yaptığı ilk çağrışımdır. Sözcüğün ilk anlamıdır.

Örnek

Doktor dişlerime dolgu yapacak.

Kağıtları küçük küçük kestim.

2- Yan Anlam

Sözcüğün ilk anlamından hareketle kazandığı yeni anlamlardır.

Örnek

Testerenin dişleri iyice körelmiş.

Salata yaparken parmağımı kestim.

Uyarı

Bir sözcüğün temel anlamıyla yan anlamı arasında anlamca ya da şekilce benzerlik bulunmalıdır.

3- Mecaz Anlam

Sözcüğün ilk anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.

Örnek

En küçük oğluna bile diş geçiremiyordu.

Aralarındaki tüm dostuğu bıçak gibi kesti.

3- Terim Anlam

Herhangi bir bilim, sanat ya da meslek alanında özel anlamı karşılayan sözcüklerdir.

Örnek

Kök halindeki sözcükler yapıca basittir.

Kafiye, Cumhuriyet edebiyatıyla birlikte daha az kullanılmaya başlanmıştır.

5- Somut Anlam

Herhangi bir duyu organıyla ya da bilimsel yöntemlerle varlığı ispat edilebilen varlıkları karşılayabilen sözcüklerdir.

Örnek

Koltukları eskiciye vermeyi düşünüyorum.

6- Soyut Anlam

Herhangi bir duyu organıyla ya da bilimsel yöntemlerle varlığı ispat edilemeyen varlıkları karşılayan sözcüklerdir.

Örnek

Şairin bütün eserlerinde hüzün ana temalardan biridir.

Soyutlama

Somut anlamlı bir sözcüğün soyut anlamda kullanılmasıdır.

Örnek

Sende bu işi yapacak kafa var mı?

Somutlama

Soyut anlamlı bir sözcüğün somut anlamda kullanılmasıdır.

Örnek

Sevinçleri un ufak edip rüzgarda savurdu.

7- Nitel ve Nicel Anlam

Bir varlığın ölçülebilen, sayılabilen özelliklerine nicel; bir varlığın ölçülemeyen, sayılamayan özelliklerini belirten sözcüklere de nitel anlamlı sözcükler denir.

Örnek

Küçük bir araba kiralayıp tatile çıktık. (Nicel Anlam)

Küçük insanlar, küçük işlerle övülmeyi tercih eder. (Nitel Anlam)

Devamını oku >>